afdeling Hoorn/West-Friesland

Het landje van Naber is een stukje binnendijks land langs de IJsselmeerdijk tussen Hoorn en Scharwoude. Het ligt ingeklemd tussen enerzijds het IJsselmeer, anderzijds de Hoornse woonwijk Grote Waal. De totale oppervlakte van het gebied is vier hectare, 100 meter breed en 400 meter lang. Het kan omschreven worden als een plas-dras weiland.

Het landje wordt al sinds vele jaren gebruikt als weiland door de familie Wijnker uit Grosthuizen, die het landje van de gemeente Hoorn pacht.
In de jaren '70 en '80 stond er op het landje een goed functionerende windmolen. Deze molen werd gebruikt om de waterstand op een gewenst peil te houden. Het waterpeil werd meestal vrij laag gehouden, ongeveer 40 tot 50 cm onder het maaiveld. Het op peil houden van de polder wordt nu met een, aan een tractor gekoppelde, waterpomp verricht.
Door deze andere manier van bemaling komt het vaker voor dat de waterstand zeer hoog is op het Landje van Naber. In het meest oostelijke gedeelte van het landje blijft een groot oppervlak dikwijls enige maanden onder water staan. Hierdoor ontwikkelde zich daar een zeer natuurlijk aandoende ondiepe waterpartij met zacht glooiende aflopende kanten naar de wat diepere greppels in het land. In één van de greppels ontwikkelde zich spontaan een Rietvegetatie. De vogels ontdekten dit plas-dras land en vinden het een uitstekende foerageerplek.
Klaas Wijnker kwam in augustus 1991 bij de KNNV-afdeling Hoorn/West-Friesland met het verzoek om mee te werken aan een beheersplan voor het landje tot behoud van deze gunstige voedselsituatie. De KNNV heeft zijn verzoek omgezet in daden en werkt vanaf die tijd mee om het Landje van Naber voor vogels zo waardevol mogelijk te houden.

Landje van Naber heeft brak milieu

Melkkruid zilte schijnspurrie zeeaster allemaal planten je kunt aantreffen op brakke terreintjes. Het Landje van Naber heeft een brak milieu hier vinden we dan ook deze planten.

Waardoor een brak terreintype

De zuiderzee lag 70 jaar geleden aan de voet van de Westerdijk. Het zoute water van die zuiderzee van toen, beïnvloed nu vandaag de dag de waterkwaliteit op het Landje van Naber. Het water van het nu daar aanwezige Markermeer is zoet. Het gewicht van deze waterkolom drukt op het grondwater in de bodem van het Markermeer. Dit grondwater bevat nog veel van het vroegere zoute Zuiderzee water en wordt onder de Westerdijk door gestuwd. Deze waterkwel mond uit op het landje van Naber. De zoutminnende planten als melkkruid zilte schijnspurrie en zeeaster geven het bestaan van deze zoute kwel aan.
Uitwaterende sluizen heeft op het Landje van Naber watermonsters genomen. Hierin kwam naar voren dat we van brak water kunnen spreken op het Landje van Naber.
Het chloride gehalte in de sloot langs de Westerdijk is hoog: 940 mg CL /l. De sloot langs het fietspad op het landje van Naber heeft een chloride gehalte van 620 mg CL /l wat nog altijd als licht brak mag worden aangeduid (het gemiddelde polderwater in West-Friesland is 200 mg CL/l).

 

Flora en Fauna op het landje van Naber

Om aan te kunnen geven wat er op het Landje van Naber zoal groeit en bloeit is onderzoek een goede maatstaf. Er is in 1999 een inventarisatie uitgevoerd om de soorten planten vast te stellen. Een onderzoek naar het voorkomen van loopkevers is in 2000 uitgevoerd. Om de muizen op naam te brengen zijn in 1999 en 2000 zo genaamde live traps geplaatst. De vogels worden wekelijks tijdens een rondje op de fiets, op soort en aantallen in kaart gebracht.

Planten op het Landje van Naber

Zoals hiervoor al geschreven komen op het landje van Naber een aantal brakwater minnende plantensoorten voor. Hiernaast vinden we ook als tereintyperende plantensoort de veldgerst op het landje.
Veldgerst is een grassoort die we vaak aantreffen in oude weilanden die weinig bemest worden. Dit soort graslanden komt nog maar weinig voor in onze omgeving.
Nog een plantensoort die veel voorkomt op het Landje van Naber is Heen. Heen of de vroegere naam zeebies is een plantensoort die zich goed thuis voelt in een brak terreintype. Op het landje groeit het op de overgang van water naar land. Het is een plantensoort die in een korte tijd de open waterpartijen kan doen dichtgroeien.

Rietorchis op het landje van Naber
In de zomer 2000 b.v. werd voor de eerste maal een bloeiende rietorchidee aangetroffen op dit hooilandje. We zijn benieuwd hoe deze ontwikkeling zich in 2001 voortzet.

Dieren op het Landje van Naber

Hieronder staat een foto-impressie van de dieren die op het "Landje" voorkomen.

Hermelijn d.d. 20-05-2007 (foto: Jaap Bakker uit Hoorn)

Kluten d.d. 12-04-2008 (foto: Jaap Bakker uit Hoorn)

Kluut d.d. 12-04-2008 (foto: Jaap Bakker uit Hoorn)

Kluut met jongen d.d. 20-05-2007 (foto: Jaap Bakker uit Hoorn)

Kluten met jongen d.d. 20-05-2007 (foto: Jaap Bakker uit Hoorn)

Tureluur met wat sneeuw d.d. 24-03-2008 (foto: Jaap Bakker uit Hoorn)

Terreinbeheer

Geschiedenis

De KNNV is al weer ruim tien jaar actief bezig op het Landje van Naber. In oktober 1991 werd een vergadering belegd in Grosthuizen bij de pachter van het Landje Klaas Wijnker. Klaas wilde graag dat de KNNV de natuurwaarden op het landje veilig stelde. De KNNV reageerde hierop positief en vanaf die tijd doen wij er alles aan om het landje zo aantrekkelijk mogelijk te houden voor de flora en fauna die daar aanwezig is. Donderdagavond 12 september werd wederom een vergadering gehouden, nu bij Jacob Wijnker (zoon van Klaas). Daarbij werd het Inrichting- en beheersplan voor het Landje van Naber in uitvoering genomen. Het door Landschapsbeheer Noord-Holland geschreven herinrichtingsplan wordt hierbij als uitvoeringsrichtlijn aangehouden.

Nieuw beheer

Nadat tien jaar veelal met handkracht de ruigtes op het landje binnen de perken werd gehouden van een z.g. weidevogelvriendelijk moeraslandschap, worden nu enige structurele zaken machinaal aangevat. Door subsidies van de postcodeloterij en de provincie Noord-Holland is het mogelijk om de werkzaamheden uit te voeren.
Om het stukje natuur van het Landje van Naber in zijn huidige situatie houden, is hooiland beheer met begrazing van groot belang. De begaanbaar-heid van het terrein is momenteel niet optimaal voor begrazing en hooiland-beheer. Door de aanleg van nieuwe dammen, loop- en rijpaden zal de komende jaren de uitdijende rietbegroeiing worden tegen gegaan. Het baggeren van de sloten rond en in het terrein zal de waterhuishouding gunstig beïnvloeden. Twee nieuw te graven poelen gaan voor nog meer waternatuur zorgen.

Het landje van Naber willen we aantrekkelijk houden voor veel verschillende planten en diersoorten. Hiervoor wordt er een beheer gevoerd dat een open karakter zo goed mogelijk instant houdt. Het grootste gedeelte van het landje wordt hiervoor beweid door koeien en schapen. Een klein stukje van het Landje van Naber wordt al vanaf 1993 jaarlijks gemaaid en het maaisel wordt afgevoerd. Door het z.g. hooilandbeheer wordt dit deel niet verstoord door de koeien en schapen poten. De rust die in de vegetatie groei optreed en de verschraling door de maaiselafvoer, geven sommige planten meer groeikansen.

Metamorfose

Ons “Landje van Naber” heeft een ware metamorfose ondergaan. In de zomer, tijdens de hittegolf(!), heeft aannemerbedrijf De Wit het Landje onder handen genomen. Als eerste is het schelpenstrandje onder handen genomen. De begroeiing is er afgeschraapt en het geheel is als een soort grafheuvel opgebouwd. En voor de plantenmensen onder ons: het Melkkruid dat op het schelpenstrandje groeide is gespaard en heeft een eigen plekje gekregen. Later in het proces is er worteldoek overheen gelegd met daar weer een laag schelpen bovenop. Het heeft Ben, Michel en mij vervolgens 2 dagen gekost om het worteldoek iets terug te slaan, te stutten met paaltjes en om de “zandzakjes” met schelpen te vullen om ze vervolgens tegen de paaltjes aan te knopen met ijzerdraad. En dat was, geloof mij, een hele klus zeker als je midden in een hittegolf zit en er geen cm² schaduw te vinden is. Maar het resultaat mag er zijn! Een schelpenstrand van zeker 25 m² dat de eerstkomende tijd niet overgroeit zal worden en dat op zijn plaats blijft liggen als er weer water in de plassen komt. Als toegift hebben we er nog een klein eilandje bij gemaakt om het grote strandje beter bereikbaar te maken.
De rietschoor die een groot deel van de waterplas in beslag aan het nemen was is een halt toegeroepen door deze drastisch in te korten en te versmallen. In eerste instantie was er niet diep genoeg gegraven zodat er een ontoegankelijk nat rietland zou ontstaan maar dat is later rechtgezet. Het resultaat is een korte, smalle iets hogere rietschoot die makkelijk toegankelijk is, ook voor begrazing. De sloot die door de rietschoot in beslag was genomen is weer open gehaald en twee aanliggende greppels zijn verbreed. De andere twee dwarssloten hebben aan een kant een aflopende oever gekregen.
De greppels in het grasland zijn met een greppelfrees uitgehaald en op diepte gebracht en rondom het land is een rijpad aangelegd met in elke greppel een pvc pijp voor de afwatering. De twee toegangsdammen zijn verstevigd en aan de dijkzijde zijn 4 nieuwe dammen verschenen zodat we later overal goed bij kunnen komen. Om het vee goed binnen de gestelde grenzen te kunnen houden zijn er op elke dam 2 bielzen de grond in geduwd waar we op 1 november, de natuurwerkdag, hekken zullen plaatsen. Eén hek is reeds geplaatst en kan bewonderd worden. De hekken worden gemaakt van hout dat Ben Pronk heeft kunnen krijgen bij een van de verbouwingen op zijn werk. In zijn garage heeft hij alles op maat gezaagd en voorbereid zodat we straks alles alleen nog maar in elkaar hoeven te spijkeren.
Kortom er is daar een aantal mensen ongelofelijk veel werk verzet met als resultaat een Landje van Naber waar we de komende jaren weer mee vooruit kunnen. Het is beter beheerbaar en zal weer beter aan onze doelstelling gaan voldoen.

Werken op het landje van Naber

Op 1 november j.l. werd er voor het derde jaar een landelijke natuurwerkdag georganiseerd. Bedoeling hiervan is het draagvlak voor natuur- en landschapsbeheer te vergroten door zoveel mogelijk mensen erbij te betrekken, ermee kennis te laten maken. Dit jaar waren er ruim 7500 deelnemers op meer dan 200 lokaties. Ruim 40% van de deelnemers gaf aan nooit eerder in de natuur gewerkt te hebben.
Ook wij als afdeling hadden ons daar bij aangemeld. Een ieder die graag wilde komen helpen kon zich via internet aanmelden. Uiteindelijk waren er op 1 november 13 mensen aan het werk op ons Landje van Naber. Daarvan waren er 5 KNNV'ers en de andere 7 mensen kwamen hier uit de buurt en vonden het leuk om eens de handen uit de mouwen te steken en dat hebben we zeker ook gedaan.

Het hout dat Ben Pronk thuis al had voorbewerkt werd op het fietspad omgetoverd in prachtige zwarte hekken die op deze dag aan de hekpalen werden bevestigd. Ook de zijschoren waren al op maat en hoefden alleen nog maar bevestigd te worden. Het resultaat is een mooie rij zwarte hekken die het Landje na de verbouwing echt “afmaken”. Het orchideeëneilandje was eerder al gemaaid en werd op deze dag compleet leeggehaald. Al het gemaaide goed werd op 2 hopen gegooid op aanliggende weilandjes. Zo is het weer een stapje schraler geworden. Het was een geslaagde dag die onderbroken werd door de koffie van de familie Mantel en afgesloten werd met een gift van de sponsoren van deze dag.
Het resultaat is een Landje van Naber dat goed de winter in kan en dat optimaal voorbereid is op een nieuw jaar. Een ander resultaat is dat we weer 3 mensen bereid hebben gevonden om vaker te komen helpen op het Landje.

Natuurwerkdag

Hieronder staat een foto-impressie van de op 6 november 2004 gehouden natuurwerkdag op het "Landje".

Verslag Natuurwerkdag op 5 november 2005

Verslag van de Natuurwerkdag op 4 november 2006

Natuurwerkdag 7 november 2009

Op 7 november 2009 werd de natuurwerkdag op het landje van Naber gehouden. Er waren 25 deelnemers, waaronder 12 kinderen.

KNNV'ers blijven nodig!
Voor al diegenen die de afgelopen jaren hand- en spandiensten hebben verleend met het mooi houden van het Landje van Naber, blijft het fijnere werk over. Het zijn juist de kleine klusjes met zeis en hark uitgevoerd, die het landschap zijn boeiende uitstraling bezorgen. De komende jaren zijn wij er als KNNVers de juiste mensen voor.

Noteer maar vast: zaterdag 3 november 2007 als nationale Natuurwerkdag en probeer zoveel mogelijk bekenden aan te sporen die dag te komen helpen en de handjes te laten wapperen ten gunste van de natuur.

Contactpersoon:
Jan-Pieter de Krijger,
telefoon (0229) 23 97 24,
e-mail: Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.